Turnitin, akademik yayın dünyasında intihali tespit etmek için kullanılan en yaygın yazılımdır. Makalenizi bir SCI dergisine göndermeden önce, Turnitin ve iThenticate hakkında bilgi sahibi olmak, reddedilme riskini minimize eder. Bu rehber, Türk araştırmacıların intihalle ilgili sık yaptığı hataları ve Turnitin’i etkili kullanımını açıklamaktadır.
Hızlı Özet
- Turnitin, benzerlik oranı (similarity score) %15-25 aralığında düşünülmektedir
- Akademik intihal, metin kopyası (text plagiarism) ve fikir intihali (idea plagiarism) olmak üzere iki türdür
- Öz intihal (self-plagiarism): kendi eski makalenizden aşırı kopyalama kabul edilmez
- iThenticate, SCI dergileri tarafından kullanılan profesyonel plagiarism tespit yazılımıdır
- Türk üniversiteleri, 2024 itibariyle daha katı plagiarism politikaları uygulamaktadır
- AI-generated metinler, Turnitin ve ChatGPT detectors tarafından tespit edilmektedir
1. Akademik İntihali Tanımlamak
Akademik intihal, birinin (başka birinin ya da kendi kendinin) çalışmasını, kaynak göstermeden veya yetersiz şekilde alıntı yapmadan kullanmaktır. Üç ana türü vardır:
| İntihal Türü | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Metin İntihali (Text) | Başka bir yazarın cümlelerini veya paragraflarını direkt kopyalama | “X hastalığı, Y belirtisi gösterir” cümlesi, kaynak gösterilmeden kullanılması |
| Fikir İntihali (Idea) | Başka bir araştırmacının fikrini, kendi fikri gibi sunma | Bir makalesinin teorik çerçevesini, kendi orijinal çerçevesi gibi yazması |
| Yapı İntihali (Structure) | Başka bir makalenin organizasyon, argüman ve mantığını takip etme | Başka bir makale gibi aynı bölüm sırası, aynı argüman akışı kullanması |
2. Turnitin Nasıl Çalışır?
Turnitin, aşağıdaki adımlarda benzerlik kontrolü yapar:
- Metin Segmentasyonu: Yüklenen makale, 8-10 kelimelik paragraf birimlere bölünür
- Veritabanı Sorgusu: Her segment, Turnitin’in veri tabanında aranır (milyarlarca web sayfası, akademik makale, öğrenci çalışması)
- Benzerlik Hesabı: Eşleşen kısımların toplam makalenin kaçta kaçını oluşturduğu yüzde olarak hesaplanır
- Similarity Report: Benzerlik raporunda, eşleşen kaynaklar ve benzerlik seviyesi renklerle gösterilir
- Editör İncelemesi: Algoritma otomatik sonuç vermez; editör veya danışman, hangi eşleşmenin intihal olup olmadığını değerlendirir
3. Turnitin Similarity Score (Benzerlik Oranı) Yüzdeleri
| Benzerlik Oranı | Değerlendirme | İşlem |
|---|---|---|
| %0-15 | Çok düşük benzerlik, kabul edilebilir | Genellikle sorun olmaz. Referanslar ve alıntılar bu aralıktadır. |
| %15-25 | Orta düzey benzerlik, detaylı inceleme gerekli | Hangi bölümlerin benzer olduğu kontrol edilir. Alıntı ve parafraz doğru mu kontrol edilir. |
| %25-50 | Yüksek benzerlik, intihal şüphesi | Dergi editörü, bölüm bölüm inceleyerek karar verir. Reddedilme riski yüksektir. |
| %50+ | Çok yüksek benzerlik, kesin intihal | Dergi tarafından derhal reddedilir, yazara bilgilendirilir, kurumuna rapor edilebilir. |
Not: SCI dergileri, genellikle %15-25 benzerlik oranını tolerans gösterir, ancak bu tamamen dergi politikasına bağlıdır. Bazı yüksek etki faktörlü dergiler (Nature, Science) %10’u geçmemesini isterler.
4. Turnitin vs iThenticate: Fark Nedir?
| Özellik | Turnitin | iThenticate |
|---|---|---|
| Kullanıcı | Öğrenciler, öğretmenler, araştırmacılar (genel kullanım) | SCI dergileri, yayın kurumları (profesyonel kullanım) |
| Veritabanı | Web, öğrenci ve akademik çalışmalarının büyük arşivi | Daha geniş akademik yayın, dergi makaleleri, book chapters |
| Detaylılık | Genel benzerlik yüzdesi, çıkmazlı uyarılar | Çok detaylı benzerlik analizi, ayarlanabilir filtreleme |
| Sonuç | %15-25 benzerlik, genellikle kabul edilir | %5-10 benzerlik istenir, çok katı değerlendirme |
5. Öz İntihal (Self-Plagiarism) Nedir ve Neden Sorun?
Öz intihal, kendi önceki yayınlanmış çalışmasını, kaynak göstermeden veya yetersiz şekilde yeniden kullanmaktır. Örneğin:
- Aynı yöntem bölümünü kopyalama: Önceki makalede yazdığınız yöntem bölümünü, aynen yeni makalede kullanma
- Aynı bulgular kümesini sunma: Önceki makale ile aynı verileri kullanarak, yeni bir makale sunma
- Introduction bölümünü tekrarlama: Aynı arka plan ve giriş paragraflarını farklı makalede sunma
Çözüm: Önceki makalenize referans yapın ve kısaca “Yöntem bölümü, önceki çalışmamızdaki (Smith et al., 2022) protokolü takip etmiştir” şeklinde belirtin. Böylece self-plagiarism’ avocat edilir.
6. Türk Üniversitelerinde Plagiarism Politikaları
Türkiye’de akademik intihal hakkında kurallar, 2023-2024 döneminde sıklaştırılmıştır:
- Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Tez ve makaleler için %20’nin üstünde benzerlik, reddedilme nedeni
- TUBITAK: %15’in üstündeki benzerlik, değerlendirilmez olarak kabul edilir
- Üniversite Etik Kurulları: Kurumsal kararlar alır, yazara ve danışmana yaptırım uygulayabilir
- Yaptırımlar: Makalenin geri çekilmesi, yazara ve danışmana disiplin, yayın yasağı (1-5 yıl)
7. Benzerlik Oranını Azaltma Stratejileri
7.1 Paraphrase (Yeniden İfade) Kullanmak
Orijinal (Turnitin’de %100 eşleşme):
“Depresyon, bireylerin günlük yaşam aktivitelerini önemli ölçüde etkileyerek, işe gidişte ve sosyal ilişkilerde bozulmalara neden olur.”
Yanlış Paraphrase (hala %80 eşleşme):
“Depresyon hastalığı, insanların günlük aktivitelerine ciddi şekilde zarar vererek, işlemsel faaliyetlerde ve sosyal münasebetlerde sorunlara sebep olur.”
Doğru Paraphrase (benzerlik azalır):
“Depresif bozukluk, bireylerin çalışma performansı ve kişiler arası ilişkilerini olumsuz yönde etkileyerek, işlevsellik seviyesinde belirgin düşüşe yol açmaktadır. (Smith, 2022)”
Fark: Sadece eş anlamlı kelimeler değil, cümle yapısı, sıra ve lojik değiştirildi. Kaynak gösterildi.
7.2 Alıntı Yapmak (Direct Citation)
Eğer metin çok güçlüyse, direkt alıntı yapın ve kaynağı gösterin. Turnitin, doğru şekilde alıntı yapılan metinleri intihal olarak değerlendirmez.
✓ DOĞRU: "Araştırmalara göre, 'depresyon, bireylerin günlük yaşam aktivitelerini önemli ölçüde etkileyerek, işe gidişte ve sosyal ilişkilerde bozulmalara neden olur' (Smith, 2022)." Benzerlik puanı: Düşük (alıntı olarak kabul edilir)
7.3 Yeniden Yapılandırma (Restructuring)
Benzerlik oranını azaltmanın en etkili yolu, fikri tamamen yeniden yapılandırmaktır:
ORIJINAL KAYNAK: "Yöntem: 100 katılımcı rastgele seçildi. Depresyon anketi uygulandı. Veriler SPSS'de analiz edildi." ✓ IYILEŞTIRILMIŞ PARAPHRASE: "Çalışma popülasyonu, randomizasyon tekniği kullanılarak oluşturulmuştur (n=100). Depresif belirtileri ölçmek için, validate edilmiş bir anket aracı kullanılmıştır. İstatistiksel analiz, SPSS yazılımında gerçekleştirilmiştir." Benzerlik puanı: Önemli ölçüde azalır
8. Hangi İçerik Sayılmaz?
- Alıntı yapılan metinler: Tırnak içinde ve kaynak gösterilerek alıntı yapılan metinler
- Referans listeleri: Kaynaklar listesi, benzerlik oranına dahil olmaz
- Standart metodoloji açıklamaları: “Bulgular, t-testi ile analiz edildi” gibi teknik tanımlamalar, genellikle benzerlik olarak sayılmaz
- Tablolar ve şekiller: Kendi verilerinizden oluşturulan tablolar ve şekiller
- Kişisel veri ve bulgular: Sizin topladığınız ve analiz ettiğiniz veriler
9. Türkçe Kaynaklardan İngilizce Çeviri = İntihal mi?
Cevap: Evet, sayılır. Çünkü:
- Turnitin, çeviri yazılımları (Google Translate, DeepL) tarafından yapılan çevirileri tespit etmektedir
- Manuel çevirilen metinler, yine de kaynak gösterilmesi gerekir (“Turkish source: İşgüden ve Demirel, 2022”)
- Yüksek benzerlik oranı, çevirinin manuel olarak yapılsa dahi, Turnitin tarafından flaglenebilir
Çözüm: Türkçe kaynaklardan çeviri yaparsanız, açıkça belirtin ve paraphrase kullanın. Doğrudan çeviri yapmayın.
10. AI-Generated Text ve Turnitin AI Detection
2024 itibariyle, Turnitin ve ChatGPT detectors, yapay zeka tarafından oluşturulan metinleri %90 doğrulukla tespit etmektedir:
- Riskosu: SCI dergileri, AI-generated metinleri kesinlikle kabul etmemektedir
- Tespit: Turnitin AI detector ve GPTZero, doğru şekilde AI yazısını tespit eder
- Yaptırımlar: AI yazısı tespit edilirse, derhal reddedilir ve yazarın kurumuna bildirilir
- İnsan İnceleme: “Okunması kolay ama tekdüze, hiç kişisel taş bulunmayan metinler” insan editörleri tarafından AI şüphesi uyandırır
11. Editverse Plagiarism Check ve Düzenleme Desteği
Editverse Makale Düzenleme hizmeti, plagiarism kontrol ve benzerlik oranı azaltmada kapsamlı destek sunar:
- Makalenizi Turnitin’de kontrol eder ve benzerlik raporu oluşturur
- Yüksek benzerlik bölümlerini tanımlar ve paraphrase önerileri sunar
- Alıntı ve referanslama yönetimini optimize eder
- AI-generated metin kontrolü yapar
- Dergi politikasına uygun benzerlik oranına indirger
- İstatistiksel analiz ve yayın desteği hizmetlerini sunar
Plagiarism Risk Altında mısınız?
Makalenizi göndermeden önce, Editverse’un plagiarism check hizmetiyle benzerlik oranınızı kontrol edin ve SCI dergi standartlarında iyileştirme yapın.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Turnitin %20 benzerlik gösteriyor. Makale reddedilir mi?
Dergi politikasına bağlıdır. Çoğu SCI dergisi %15-25 arası benzerliği tolerans gösterir. Ancak eşleşen bölümlerin niteliği önemlidir. Eğer eşleşmeler referanslar ve standart metodoloji açıklamalarıysa, sorun olmayabilir. Eğer özgün bulgular veya yüksek benzerlik varsa, intihal riski yüksektir. Profesyonel gözden geçirme önerilir.
Turnitin benzerlik raporu eksik gözüküyor. İthenticate farklı mı gösterir?
Evet. iThenticate, Turnitin’den daha geniş akademik veritabanını kullandığından, farklı benzerlik yüzdeleri gösterebilir. İthenticate tarafından daha yüksek benzerlik tespit edilmesi, makalenizin gerçek benzerlik oranını yansıtır. SCI dergilerine göndermeden önce, Turnitin’de iyi görünse bile, danışma almak gerekebilir.
Makalem intihalle suçlandı. Ne yapmalıyım?
Derhal harekete geçin: (1) Dergi editörünü iletişime geçin ve yazılı cevap hazırlayın. (2) Makalenizi gözden geçirerek plagiarism belirtilerini düzeltin. (3) Kurumunuzun etik kuruluna bilgi verin. (4) Hukuk danışmanı veya akademik danışman tarafından desteklenin. Zamanında ve profesyonel yanıt vermeniz, durumun iyiye gitmesini sağlayabilir.
Referanslar
- Turnitin. (2024). “Similarity Report User Guide and FAQ.” Turnitin Official Documentation. Turnitin’in resmi rehberi, benzerlik algoritması ve raporlama mekanizması hakkında detaylı bilgi sağlayan temel kaynaktır.
- International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE). (2024). “Ethical Considerations in the Conduct and Reporting of Research: Plagiarism, Fabrication, and Falsification.” Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. Akademik etik ve plagiarism tanımlamalarının uluslararası standardını belirleyen rehberdir.
- Council of Science Editors. (2024). “Guidelines for Responsible Publication of Scientific Research.” CSE Journal Citations Database. Plagiarism tespit, AI-generated metin ve self-plagiarism hakkında güncel rehberlik sunan kaynaktır.
Bir yanıt yazın