Kısa yanıt: ÜAK’ın 2026 Mart dönemi temel alan tablolarında derleme makale için ayrı bir satır ya da açık bir istisna yoktur; ancak tablolar “özgün makale” tanımı kullanır ve jüri eserlerin özgünlüğünü ayrıca değerlendirir. Üniversitelerin kadro kriterleri ise derlemeyi farklı biçimlerde ele alır. Bu rehber resmî metinlerin tam olarak ne dediğini ve doçentlik planında derlemeye nasıl bir rol verilebileceğini anlatır.
Derleme yazmak, özellikle klinik yoğunluğu yüksek araştırmacılar için pratik bir seçenek gibi görünür; bu nedenle derleme makale doçentlikte geçerli mi sorusu sık gündeme gelir. Yanıtı netleştirmek için üç belgeyi ayrı ayrı okumak gerekir: ÜAK’ın temel alan puan tabloları, Doçentlik Yönetmeliği’nin değerlendirme maddesi ve başvuracağınız üniversitenin kadro kriterleri. Aşağıdaki her tespit bu belgelerin metinlerine dayanır (Erişim: Ekim 2026).
ÜAK Tabloları Derleme Hakkında Ne Diyor?
2026 Mart dönemi için yayımlanan 12 temel alan tablosunun tamamını taradık. “Derleme” kelimesi tablolarda yalnızca bir yerde, bilimsel araştırma projesi başlığında geçer: “Başarı ile tamamlanmış uluslararası destekli bilimsel araştırma projesinde (derleme ve rapor hazırlama çalışmaları hariç)”1. Bu ifade proje türüne ilişkindir; makale türünü düzenlemez.
Makale satırlarında ise farklı bir mantık vardır. Örneğin Sağlık Bilimleri tablosunda SCIE veya SSCI kapsamındaki dergide yayımlanmış makale, derginin JCR çeyreğine göre 30, 20, 15 veya 10 puan alır. SCIE/SSCI, AHCI, ESCI/Scopus ya da diğer uluslararası indekslerde taranan dergilerde yayımlanmış “editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği” ayrı bir satırda 3 puan, SCIE veya SSCI dergisindeki “vak’a takdimi” ise 5 puan alır. Ulusal makale satırlarında da editöre mektup, araştırma notu, özet ve kitap kritiği açıkça hariç tutulur1. Diğer temel alan tablolarında da editöre mektup, araştırma notu, özet ve kitap kritiği ayrı bir satırda puanlanır2.
Yani tablolar, makale satırının dışında tutulacak yayın türlerini tek tek saymış ve derlemeyi bu listeye almamıştır. Öte yandan tabloların tanımlar bölümünde “yayımlanmış makale”, başvuru tarihi itibarıyla basılı veya elektronik olarak yayımlanmış özgün makale olarak tanımlanır1. ÜAK’ın 2026 Mart dönemi sıkça sorulan sorular belgesinde derleme makaleye ilişkin bir soru bulunmuyor3. Dolayısıyla tablo düzeyinde derlemeyi dışlayan açık bir hüküm görünmez; “özgün” ifadesinin bir derleme için nasıl yorumlanacağı ise tablolarda ayrıca açıklanmamıştır ve jüri değerlendirmesinde belirleyici olabilir.
Güncellik notu: ÜAK’ın başvuru şartları sayfasında “2026 Ekim Dönemi” başlığı açılmıştır; ancak erişim tarihimizde bu başlık altında yalnızca bilim alanları ve anahtar kelimeler belgesi bulunuyor, temel alan tabloları “2026 Mart Dönemi” başlığı altında yer alıyordu2. Ekim dönemi tabloları yayımlandığında derlemeye ilişkin hükümleri yeniden kontrol edin.
Jüri Değerlendirmesi: Puan Yetmez, Özgünlük Aranır
Doçentlik Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre başvurular; bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygunluk, asgari başvuru şartları, eserlerin nitelik ve özgünlüğü, bilim alanına katkı ve bir bütün hâlinde alandaki yetkinlik yönlerinden değerlendirilir. 14 Ekim 2025’te yayımlanan değişiklikle eklenen cümle, asgari şartları sağlamanın eser değerlendirmesinde başarılı olmak anlamına gelmediğini açıkça belirtir4. Değerlendirme sonunda aday, jüri raporlarına göre başarılı ya da başarısız sayılır4.
Bu yapı derlemeler için şu anlama gelebilir: Puan tablosunda bir satır karşılığı bulsa bile, dosyası ağırlıklı olarak anlatı derlemelerinden oluşan bir aday, “özgünlük” ve “alana katkı” ölçütlerinde zorlanabilir. Tersine, kendi analizini içeren bir sistematik derleme veya meta-analiz, alanına yöntemsel katkı olarak savunulabilir. Jürinin kararını önceden bilmek mümkün değildir; ancak riskin hangi yayın türünde yoğunlaştığını görmek mümkündür.
Zorunlu Makale Şartları Açısından Derleme
Sağlık Bilimleri tablosuna göre doktora veya uzmanlık unvanından sonra, SCIE/SSCI bendinden en az üç makalede başlıca yazar olmak kaydıyla en az 40 puan zorunludur; ulusal makalede ise ikisi TR Dizin’den olmak üzere en az üç yayın ve bunların en az ikisinde başlıca yazarlık aranır1. Başlıca yazar tanımı tek yazarlı makale, ilk sıradaki yazar ve danışmanlığını yaptığı lisansüstü öğrenciyle yazılmış makale olarak verilmiştir1. Bu şartlar “makale” üzerinden tanımlandığından ve tablolar derlemeyi ayrıca anmadığından, bir derlemenin bu şartları karşılamak için kullanılıp kullanılamayacağı tablolardan kesin olarak okunamaz.
Puan paylaşımı da hesaba katılmalıdır. Tek yazarlı makalede yazar tam puan alır; iki yazarlı makalede başlıca yazar tam puanın 0,8’ini, ikinci yazar 0,5’ini alır. Üç ve daha fazla yazarlı makalelerde başlıca yazar toplam puanın yarısını alır, diğer yazarlar kalan yarıyı eşit paylaşır1. Dört yazarlı bir Q1 makalede başlıca yazar 15, diğer yazarlar 5’er puan alır. Bu hesap yayın türünden bağımsızdır; yazar sayısı arttıkça kişi başına düşen puan, araştırma makalesinde olduğu gibi azalır.
Örnek Hesap: Derleme İçeren Bir Sağlık Bilimleri Dosyası
Aşağıdaki temsili dosya, yalnızca Tablo 10’daki puan ve yazar paylaşım kurallarını uygulamak için kurgulanmıştır; gerçek bir adaya ait değildir1. Adayın uzmanlık sonrası SCIE/SSCI yayınları şöyle olsun:
| Yayın | Dergi çeyreği | Yazar sayısı ve sıra | Hesap | Puan |
|---|---|---|---|---|
| Araştırma makalesi 1 | Q2 | 4 yazar, ilk yazar | 20 × 0,5 | 10 |
| Araştırma makalesi 2 | Q2 | 4 yazar, ilk yazar | 20 × 0,5 | 10 |
| Araştırma makalesi 3 | Q2 | 4 yazar, ilk yazar | 20 × 0,5 | 10 |
| Araştırma makalesi 4 | Q1 | 5 yazar, ikinci yazar | (30 × 0,5) / 4 | 3,75 |
| Derleme | Q1 | 2 yazar, ilk yazar | 30 × 0,8 | 24 |
| Toplam (1-a bendi) | 57,75 |
Derleme olmadan adayın 1-a bendinden puanı 33,75’te kalır ve zorunlu 40 puanın altındadır; üç başlıca yazarlık şartını ise araştırma makaleleri zaten karşılamaktadır. Tablo düzeyinde derleme, eksik puanı kapatıyor görünür. Ancak bu dosyada derleme, 1-a bendindeki puanın yaklaşık yüzde 42’sini oluşturur. Jüri eserlerin nitelik ve özgünlüğünü değerlendirirken4 bu dağılımı görebilir. Aynı açığı bir araştırma makalesiyle kapatmak, puanı aynı tutarken dosyanın özgünlük profilini güçlendirebilir. Bu nedenle derlemeyi puan açığını kapatan ana kalem olarak değil, güçlü bir araştırma dosyasının tamamlayıcısı olarak planlamak daha güvenli bir yaklaşımdır.
Üniversitelerin Kadro Kriterleri: Üç Farklı Yaklaşım
Doçentlik unvanından sonra doçent kadrosuna atamada her üniversite kendi ek koşullarını uygular. Bu kriterlerde derlemenin ele alınışı belirgin biçimde farklıdır:
| Üniversite | Kriterdeki ifade | Pratik anlamı |
|---|---|---|
| Ankara Üniversitesi | Makaleler başlığında “Özgün Araştırma Makalesi / Derleme” aynı satırda; Web of Science Q1 dergide 40, Q2’de 35, Q3’te 30, Q4’te 25 puan5 | Derleme, araştırma makalesiyle aynı puan satırında yer alır |
| Düzce Üniversitesi | SCI, SCI-E, SSCI ve AHCI dergilerinde “Makale, Derleme” 40 puan; olgu sunumu, editöre mektup gibi türler daha düşük puanlı (20 puan) ayrı satırda6 | Derleme, makaleyle birlikte puanlanır |
| Karadeniz Teknik Üniversitesi | Doçent kadrosu için aranan “başlıca eser” tam makale türünde olmalı; dipnotta “editöre mektup, özet, derleme, teknik not ve kitap kritiği hariç” ifadesi var. Puan tablosunda ise SCI, SSCI, AHCI kapsamındaki dergilerde “özgün/derleme makale” 25 puan alır7 | Derleme puanlanır, ancak kadro için gereken başlıca eser olarak kullanılamaz |
Bu örnekler, “derleme geçerli mi?” sorusunun tek bir yanıtı olmadığını gösterir. Unvan aşamasında tablo düzeyinde açık bir dışlama yokken, kadro aşamasında aynı yayın bir üniversitede araştırma makalesiyle aynı puanı alırken bir diğerinde zorunlu “başlıca eser” olarak kabul edilmeyebilir. Hedeflediğiniz kurumun güncel kriterlerini başvuru planının başında okumak bu nedenle önemlidir; yukarıdaki örnekler kaynaklarda belirtilen tarihli metinlere dayanır ve üniversiteler kriterlerini güncelleyebilir.
Sistematik Derleme ve Meta-Analiz Farklı mı?
ÜAK tabloları anlatı derlemesi ile sistematik derleme arasında bir ayrım yapmaz1,2. Ancak yöntem literatürü iki türü açıkça ayırır. PRISMA 2020 bildirimi, sistematik derlemeyi açıkça formüle edilmiş bir soruya yanıt veren çalışmaların bulgularını açık ve sistematik yöntemlerle toplayıp sentezleyen bir derleme olarak tanımlar; arama stratejisinin, seçim ölçütlerinin, yanlılık riski değerlendirmesinin ve sentez yöntemlerinin raporlanmasını ister8. Bu raporlama yükü, bir sistematik derlemenin açık bir yöntemle üretildiğini jüriye göstermenin de en somut yoludur.
Atıf açısından da fark vardır. Patsopoulos ve arkadaşlarının sağlık bilimlerinde 2.646 makaleyi inceleyen çalışmasında meta-analizler, hem 1991 hem 2001 yılında yayımlanan makaleler içinde diğer tüm çalışma tasarımlarından daha fazla atıf almıştır9. Murad ve arkadaşları ise sistematik derlemelerin kanıt piramidinin tepesinde ayrı bir basamak olarak değil, diğer çalışma türlerine bakmak için kullanılan bir “mercek” olarak görülmesini önermiştir10. Doçentlik açısından bu iki bulgu şunu söyler: İyi yürütülmüş bir meta-analiz, atıf puanına (Sağlık Bilimlerinde en az 5, en fazla 10 puan)1 ve alana katkı değerlendirmesine olumlu yansıyabilir; ama değeri, dahil ettiği çalışmaların ve yürütülen analizin kalitesiyle sınırlıdır.
Pratik İpucu
Dosyanızın omurgasını kendi verinize dayanan araştırma makaleleriyle kurun; derlemeyi, özellikle de PRISMA 2020’ye göre raporlanan bir sistematik derleme veya meta-analizi, bu omurgayı tamamlayan bir eser olarak konumlandırın4,8. Zorunlu başlıca yazarlık şartlarını derlemelerle karşılamaya dayalı bir plan, jüri değerlendirmesindeki özgünlük riskini artırabilir1,4.
Derleme Planlıyorsanız: Kanıta Dayalı Kontrol Listesi
- Dergiyi doğru sorgulayın: Puan, derginin yayın tarihindeki indeks durumu ve JCR çeyreğine göre belirlenir; Sağlık Bilimleri tablosu çeyrek için Web of Science JIF Quartile değerini esas alır1. Kontrol adımları için Q1 dergi sorgulama rehberimize bakabilirsiniz.
- Yayın türünü dergide netleştirin: Dergi derlemenizi “editöre mektup” ya da “araştırma notu” gibi bir türde yayımlarsa, puan bu türün satırından hesaplanabilir1.
- Protokolünüzü kaydedin ve PRISMA’ya uyun: Arama stratejisini, seçim ölçütlerini ve akış diyagramını eksiksiz raporlayın8.
- Kendi rolünüzü görünür kılın: Veri çıkarımı, yanlılık riski değerlendirmesi ve sentez adımlarını kimin yaptığını yöntem bölümünde açıkça raporlayın8; çok yazarlı derlemelerde başlıca yazarlık konumunuzu planlayın1.
- Tez kaynaklı derlemeleri doğru bölümde gösterin: Lisansüstü tezden üretilen yayınlar, Sağlık Bilimlerinde yalnızca “Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın” başlığında puanlanır ve bu başlıktan en fazla 20 puan alınabilir1.
- Başvuruyu sonlandırmadan önce puan hesabı yaptırın: ÜAK’a göre adaylar başvuruyu sonlandırmadan önce DBS’de beyannamelerini doldurabilir ve puan hesabı yaptırabilir; sonlandırıldıktan sonra bilgi ve belgeler değiştirilemez3.
- Kadro kriterlerini önceden okuyun: Hedef üniversitenizin kriterlerinde derlemenin puanlanıp puanlanmadığını ve başlıca eser olarak kabul edilip edilmediğini kontrol edin5,6,7.
Destek: Derlemenizi Yöntem ve Raporlama Açısından Güçlendirelim
Editverse Türkiye’de sistematik derleme ve meta-analiz makalelerinin yazım ve raporlama sürecinde araştırma sorusu, tarama stratejisinin belgelenmesi, PRISMA 2020 akış diyagramı ve bulguların sentezi aşamalarında destek veriyoruz; meta-analizin istatistiksel hesaplamaları ayrı bir hizmettir. Bilimsel içerik, yorum ve yazarlık sorumluluğu araştırmacıya aittir; aldığınız desteği makalenizin teşekkür bölümünde belirtmenizi öneririz. Herhangi bir kabul, puan veya doçentlik sonucu taahhüt etmiyoruz.
Makale Yazım – Sistematik Derleme
PRISMA 2020 yönergesine göre sistematik derleme veya meta-analiz makalesi yazım desteği: araştırma sorusu, tarama stratejisi belgelenmesi, akış diyagramı ve bulguların sentezi (istatistik analizi ayrı hizmettir).
Doçentlik Hazırlık – Temel Paket
Mevcut puan durumu analizi ve hedef puan planlaması, dergi hedefleme önerileri, 3 makale düzenleme ve yayın desteği, aylık ilerleme takibi.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. Tablo 10. Sağlık Bilimleri Temel Alanı, Doçentlik Başvuru Şartları (2026 Mart Dönemi). uak.gov.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. Doçentlik Başvuru Şartları: 2026 Mart Dönemi temel alan tabloları (12 temel alan; Tablo 1–13) ve 2026 Ekim Dönemi başlığı. uak.gov.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. 2026 Mart Dönemi Doçentlik Başvurularına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları. uak.gov.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Doçentlik Yönetmeliği. Resmî Gazete, 15.04.2018, Sayı: 30392, madde 6. mevzuat.gov.tr. Değişiklik: Doçentlik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 14.10.2025, Sayı: 33047, madde 3. resmigazete.gov.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Ankara Üniversitesi. Öğretim Üyeliği Kadrolarına Atama ve Yükseltme Asgari Koşulları (05.12.2023 tarihli dosya). personeldb.ankara.edu.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Düzce Üniversitesi. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atama Ek Koşulları (Senato 20.05.2019; YÖK Genel Kurulu 08.08.2019). duzce.edu.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Karadeniz Teknik Üniversitesi. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönergesi (madde 6, Tablo 1 ve dipnot 2). ktu.edu.tr (Erişim: Ekim 2026)
- Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 2021;372:n71. doi.org/10.1136/bmj.n71; PMID: 33782057
- Patsopoulos NA, Analatos AA, Ioannidis JPA. Relative citation impact of various study designs in the health sciences. JAMA. 2005;293(19):2362-6. doi.org/10.1001/jama.293.19.2362; PMID: 15900006
- Murad MH, Asi N, Alsawas M, Alahdab F. New evidence pyramid. Evid Based Med. 2016;21(4):125-7. doi.org/10.1136/ebmed-2016-110401; PMID: 27339128
İlgili Yazılar
- Sistematik Derleme Nasıl Yazılır? PRISMA 2020 ile Adım Adım
- Q1 Dergi Kaç Puan? Doçentlikte Q1–Q4 Makale Puanları 2026
- Doçentlik Puan Tablosu 2026: Sağlık, Fen, Mühendislik ve Sosyal
İlgili hizmetimiz: Sistematik derleme veya meta-analiz makaleniz için makale yazım hizmetimizi, puan durumunuzu ve yayın planınızı doçentlik hedefiniz açısından değerlendirmek için doçentlik hazırlığı hizmetimizi inceleyebilir, projenizi anlatmak için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
Sorunuz mu var? Hemen yazın
Bir iş günü içinde dönüş yapıyoruz. Peşin ödeme gerekmez.
Bir yanıt yazın