Doçentlik Başvurusunda Sık Yapılan 10 Hata: ÜAK Kuralları 2026

Doçentlik başvurusunda puan kaybının ve iptalin önemli bir kısmı eserlerin niteliğinden değil, Doçentlik Bilgi Sistemi’ne (DBS) yapılan beyanlardaki kural hatalarından doğar. ÜAK’ın 2026 Mart dönemi kılavuzu ve sıkça sorulan sorular belgesi bu hataların hemen hepsini açıkça tarif eder; sorun, bu belgelerin çoğu zaman başvuru haftasında okunmasıdır.

Doçentlik başvurusu, akademik kariyerde birkaç kez yapılan ve hatanın bedeli yüksek olan bir işlemdir: 2026 Mart döneminde eser incelemesinde başarısız bulunan bir aday, en erken 2027 Ekim döneminde yeniden başvurabilir^1,2. Bu yazıda ÜAK’ın resmî belgelerinde tek tek tarif edilen ve puanınızı ya da başvurunuzun tamamını riske atan on hatayı derledik. Her maddede kuralın hangi belgeden geldiğini gösterdik; makale puanlarını ise temel alanınızın güncel başvuru şartlarından ayrıca kontrol etmeniz gerekir.

Başvuru Hangi Aşamada Düşer?

Kılavuza göre başvurular dört açıdan değerlendirilir: bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygunluk, asgari başvuru şartlarının sağlanması, eserlerin nitelik ve özgünlüğü ile adayın alanına katkısı. Asgari başvuru şartlarını sağlamış olmak, eser değerlendirmesinde başarılı olunacağı anlamına gelmez². Üç olumsuz sonucun bedeli birbirinden farklıdır:

• Asgari başvuru şartlarını sağlamama: Başvuru Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir. Aday iptal gerekçesini gidermek kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvurabilir; eksiklik giderilmeden yapılan başvuru reddedilir².
• Eser incelemesinde başarısızlık: Beş üyeli jürilerde en az üç, üç üyeli jürilerde en az iki üyenin adayı başarılı bulması gerekir. Başarısız bulunan aday, jürinin eksik bulduğu eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla en erken izleyen üçüncü dönemde başvurabilir; bu kural aynı ya da farklı bilim alanı ayrımı yapılmadan uygulanır^1,3.
• Etik ihlal kararı: Başvuru iptal edilir, aday en erken izleyen üçüncü dönemde başvurabilir ve ihlale konu yayınlarını beyannamede kullanamaz².

ÜAK Belgelerinde Tarif Edilen 10 Sık Hata

1. “Erken görünüm” makalesini yayımlanmış saymak

ÜAK’a göre yayımlanmış makale, başvuru tarihi itibarıyla yayım sürecinin bütün aşamaları tamamlanmış çalışmadır. Başvurudan önce çevrimiçi erişilebilir olsa bile “early view”, “online published”, “early access”, “ön görünüm” veya “gelecek sayılar” gibi ibareler taşıyan, değişme ihtimali bulunan çalışmalar yayımlanmış makale sayılmaz. DOI numarası almış olmak da tek başına yeterli değildir¹. Beyannamedeki her makalenin yayım sürecinin gerçekten tamamlandığını tek tek kontrol edin.

2. Çeyreklik dilimi (Q1–Q4) SCImago’dan almak

Doçentlik başvurularında Clarivate’in Journal Citation Reports (JCR) çeyreklik sınıflaması kullanılır; ÜAK, SCImago Journal Rank’in sunduğu çeyreklik sınıflamasının kullanılmaması gerektiğini açıkça yazar. ÜAK’ın paylaştığı dergi listesi örnek niteliğindedir; doğruluk kontrolü ve sorumluluk adaya aittir⁴. Bir dergi iki sistemde farklı dilimde yer alabilir ve bu fark doğrudan puanınızı değiştirir. Kontrol adımları için Q1 dergi sorgulama rehberimize bakabilirsiniz.

3. Yağmacı/şaibeli sayılan Q4 dergideki makaleyi beyannamede kullanmak

YÖK Genel Kurulu’nun 30 Aralık 2021 tarihli kararına göre Web of Science’ta Q1, Q2 ve Q3 dilimindeki dergiler ile editoryal veya basım ücreti talep etmeyen Q4 dergiler yağmacı/şaibeli sayılmaz. Ücret talep eden bir Q4 dergi ise ancak bir branş derneğinin, üniversitenin, enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olması, 2010 öncesinden beri yayımlanması ve abone usulüyle çalışması gibi koşulları birlikte taşıyorsa bu kapsamın dışında kalır. Bu ölçütlere uymayan Q4 dergilerdeki makaleler, yayın tarihine bakılmaksızın özgeçmiş ve eserler listesine eklenir ancak beyannamede kullanılamaz¹; adaylar bunu başvuru sırasında taahhüt de eder². Ayrıntılar için yağmacı dergi rehberimize göz atın.

4. Aynı çalışmayı iki bölümde puanlamak

Her çalışma yalnızca bir bölümde puanlanır. Örneğin bir kongrede sunulup sonra makale olarak yayımlanan çalışmanın hangi bölümde puanlanacağına aday karar verir ve bu tercih başvuru sonlandırıldıktan sonra değiştirilemez. Yayına yapılan atıflar ise ayrıca “Atıf” bölümünde puanlanabilir¹.

5. Atıfları yanlış saymak

Yayınınıza bir eser içinde kaç kez atıf yapılmış olursa olsun, o eser için yalnızca bir atıf puanı alınır; farklı bir eserdeki atıf ayrıca puanlanır. Atıf puanı yazar sayısına bölünmez¹. 2026 Mart dönemi sıkça sorulan sorular belgesindeki atıf puanları şöyledir:

Bu tablo yalnızca atıf puanına ilişkindir; makale puanları temel alana göre değişir. Makale puanları için doçentlik puan tablosu rehberimize bakın.

6. “Başlıca yazar” tanımını varsaymak

Başlıca yazar tanımı ve kitap gibi eserlerde puanın yazar sayısına göre bölüşümü her temel alanda farklıdır; ÜAK bu sorulara “başvurduğunuz temel alanın şartlarına bakın” yanıtını verir¹. Başka bir alandan meslektaşınızın deneyimi sizin alanınız için geçerli olmayabilir.

7. “Başvuruyu Sonlandır” öncesinde son kontrolü yapmamak

Sonlandırma işleminden sonra DBS’de hiçbir bilgi veya belge eklenemez, çıkarılamaz, düzeltilemez. Son başvuru tarihinden sonra fark edilen bir hata için tek seçenek, son başvuru tarihini izleyen 10 gün içinde başvuruyu DBS üzerinden geri çekmektir; aksi hâlde süreç girilen bilgilerle devam eder¹. DBS, sonlandırmadan önce beyanname doldurup puan hesabı yapmanıza izin verir¹; bu hesabı kendi tablonuzla karşılaştırmadan sonlandırmayın. Ön kontrol için ücretsiz doçentlik puan hesaplayıcımızı da kullanabilirsiniz; resmî hesap her zaman DBS’ninkidir.

8. Başvuru ücretini süresinde ve doğru kanaldan ödememek

2026 Mart döneminde başvuru ücreti 7.910,86 TL idi ve yalnızca DBS’nin başvuru tamamlama ekranından, kredi veya banka kartıyla, son başvuru günü saat 17.30’a kadar ödenebiliyordu; banka şubesinden ve ATM’den ödeme kabul edilmedi. Süresinde ödenmeyen başvuru tamamlanmamış sayılır ve işleme alınmaz. Geri çekilen, geçersiz sayılan veya iptal edilen başvuruların ücreti iade edilmez^1,2.

9. Yabancı dil belgesinin geçerliliğini kontrol etmemek

Başvuru için YÖK’ün belirlediği merkezî bir yabancı dil sınavından en az 55 puan ya da eşdeğerliği kabul edilen uluslararası bir sınavdan denk puan gerekir^2,3. Sık görülen hatalar:

• ÖSYM’nin “Doktora/Sanatta Yeterlik Merkezi Yabancı Dil Sınavı” puanını kullanmak: bu sınavın puanı doçentlik başvurusunda kullanılamaz¹.
• Süresi dolmuş belge: YÖK ve ÖSYM’nin merkezî sınavlarında süre sınırı aranmaz; uluslararası sınavlarda belgedeki geçerlilik tarihi esas alınır ve süre her hâlükârda sınav tarihinden itibaren beş yılla sınırlıdır. TOEFL belgelerinin geçerlilik süresi iki yıldır¹.
• Türkiye’de girilen uluslararası sınavın devlet üniversitesine ait bir binada yapılmamış olması¹.

10. Fiziki belgeleri ve etik geçmişini gözden kaçırmak

Yurt dışı denklik belgesi gibi ÜAK’a fiziki olarak gönderilmesi gereken belgelerde noter veya resmî kurum onayının tarihi bulunmalı ve bu tarih başvurunun yapıldığı yıl içinde olmalıdır; belgeler başvuru süresi içinde postaya ya da kargoya verilmeli veya elden teslim edilmelidir^1,2. Daha önce etik ihlal kararı verilmiş adaylar ihlale konu yayınları özgeçmiş ve eserler listesinde belirtmek zorundadır; bildirmemek başlı başına yeni bir etik inceleme gerekçesidir^1,2.

Sonlandırmadan Önce Kontrol Tablosu

Dosyanızı Göndermeden Önce İkinci Bir Göz

Yukarıdaki hataların çoğu, beyannameyi kurallarla madde madde karşılaştıran ikinci bir okuyucunun yakalayabileceği türdendir. Editverse Türkiye’nin doçentlik hazırlığı hizmetinde alanında doktora derecesine sahip uzmanlardan ve istatistikçilerden oluşan ekibimiz beyannamenizi temel alanınızın güncel şartlarıyla karşılaştırır; yayım durumu, çeyreklik dilim, ücretli Q4 dergi ve atıf beyanlarındaki riskleri yazılı olarak raporlar ve henüz yayımlanmamış makalelerinizin dil ve yapı düzenlemesinde uçtan uca destek verir. Beyanların doğruluğu ve DBS işlemleri her zaman adayın sorumluluğundadır; sizin adınıza beyan yapmayız.

Dosyanızı anlatmak için iletişim formunu doldurabilir veya [email protected] adresine yazabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. 2026 Mart Dönemi Doçentlik Başvurularına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları (sorular 3–6, 9–11, 13–20, 23–27, 31, 54). uak.gov.tr/documents/documents/6a07202a2ea5f.pdf (Erişim: Ekim 2026)
2. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. Doçentlik Başvuru Kılavuzu, 2026 Mart Dönemi (taahhütname, madde 2.1.1–2.1.11 ve 3.3–3.8). uak.gov.tr/documents/documents/69d6056d87925.pdf (Erişim: Ekim 2026)
3. Doçentlik Yönetmeliği. Resmî Gazete. 15 Nisan 2018; Sayı: 30392, madde 4 ve 6. resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/04/20180415-3.htm (Erişim: Ekim 2026)
4. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. Doçentlik Başvuru İşlemleri: 2026 Mart Dönemi Doçentlik Başvurularında Dergilerin Çeyreklik Dilim Listesi açıklaması. uak.gov.tr/page/docentlik-basvuru-islemleri-IAKds (Erişim: Ekim 2026)

İlgili Yazılar

• Doçentlik Başvurusu Ekim 2026: Takvim, Ücret ve Belgeler
• Q1 Dergi Kaç Puan? Doçentlikte Q1–Q4 Makale Puanları 2026
• Yağmacı Dergi Listesi 2026: Nasıl Anlaşılır, ÜAK ve YÖK Kuralı
• Q1 Dergi Sorgulama: JCR ve SCImago ile Adım Adım Kontrol