Scopus ve Web of Science (WoS), akademik yayınların endekslendiği iki ana veri tabanıdır. Türk akademisyenleri sık sık sorar: “Hangi veri tabanında yayın yapmalıyım? Doçentlik başvurusunda ikisi de geçerli midir?” Bu rehberde iki veri tabanının farkları, Türkiye’de geçerlilikleri ve seçim kriter lerini detaylı anlatıyoruz.
Web of Science (WoS) ve Scopus: İki Veri Tabanının Karşılaştırması
Scopus ve Web of Science, akademisyenlerin kariyerinde çok önemli rol oynarlar. Ancak her ikisi de farklı amaca hizmet eder ve farklı kapsama sahiptir.
| Kriter | Web of Science (SCIE/SSCI) | Scopus |
|---|---|---|
| Endeksli Dergi Sayısı | ~12.000 dergi | ~40.000+ dergi |
| Kurucusu | Clarivate Analytics | Elsevier |
| Seçkililik | Daha seçilmiş ve dar | Daha geniş kapsamlı |
| Impact Factor | JCR (Journal Citation Reports) | CiteScore |
| H-Index Hesabı | Web of Science Profile | Scopus/Scholar Profile |
| Üniversite Sıralaması | Times Higher Education, QS | SciVal, QS, URAP |
Web of Science (SCIE/SSCI) Nedir?
Web of Science, Clarivate Analytics tarafından yönetilen ve dünyadaki en prestijli akademik veri tabanlarından biridir. SCIE (Science Citation Index Expanded) ve SSCI (Social Sciences Citation Index) olmak üzere iki ana koldan oluşur.
SCIE (Science Citation Index Expanded)
SCIE, fen bilimleri, mühendislik, tıp ve ilgili alanlarında yayımlanan dergileri kapsar. Türk akademisyenlerin büyük çoğunluğu SCIE dergilerinde yayın yaparlar.
SSCI (Social Sciences Citation Index)
SSCI, sosyal bilimler, işletme, ekonomi, hukuk ve ilgili alanlardaki dergileri kapsar.
Web of Science’ta Yayın Yapmanın Avantajları:
- ÜAK doçentlik başvurusunda zorunlu kabul edilir
- TÜBİTAK UBYT ve diğer resmi kurumlar tarafından tercih edilen veri tabanıdır
- Impact Factor, Impact Factor de basılı dergilerde daha yüksek prestijlidir
- Uluslararası üniversite sıralamasında (Times Higher Education, QS) başlıca rol oynar
Scopus Nedir?
Scopus, Elsevier tarafından yönetilen ve dünyanın en kapsamlı çok disiplinli soyut ve alıntı veri tabanıdır. Scopus, Web of Science’tan daha geniş kapsama sahiptir.
Scopus’ta Yayın Yapmanın Avantajları:
- Daha geniş dergi havuzuna sahip (40.000+ dergi)
- Yayın yapması Web of Science’tan daha kolay olabilir
- H-index ve atıf metriklerinin hesaplanması mümkün
- Üniversite sıralamaları (SciVal, URAP) tarafından kabul edilir
- Türkiye’de giderek daha fazla kurumca kabul ediliyor
Impact Factor vs CiteScore: Fark Nedir?
Impact Factor ve CiteScore, dergilerin akademik etkisini ölçen birer metrik olsa da, hesaplama yöntemleri farklıdır.
| Metrik | Impact Factor (IF) | CiteScore (CS) |
|---|---|---|
| Hangi Veri Tabanında? | Web of Science | Scopus |
| Hesaplama Dönemi | Önceki 2 yıl (JCR) | Önceki 3 yıl |
| Yayınlanma Tarihi | Haziran (her yıl) | Kasım-Aralık (her yıl) |
| Prestij Düzeyi | Daha yüksek prestij | Artan prestij |
İpucu: Aynı dergi hem Impact Factor’ü hem de CiteScore’u olabilir (hem WoS hem Scopus’ta taranan dergiler). Ancak sayıları her zaman farklıdır; Impact Factor genellikle daha düşük çıkar.
Türkiye’de ÜAK Doçentlik Başvurularında Hangi Veri Tabanı Kabul Ediliyor?
Zorunlu: Web of Science (SCIE/SSCI)
ÜAK resmi kurallarına göre doçentlik başvurusunda Web of Science SCIE/SSCI dergilerinde en az 3 makale gerektirir. Bu, zorunluluktur.
ÜAK Minimum Şartı:
- Minimum 100 puan
- En az 3 SCIE/SSCI makalesi (başlıca yazar)
- En az 1 TR Dizin makalesi (başlıca yazar)
Opsiyonel: Scopus ve TR Dizin
Scopus, SCIE/SSCI’nin yanında ek puan kazandırmak için kullanılabilir. Ancak tek başına Scopus makaleleri, doçentlik minimum şartını karşılamaz.
Üniversitelere Göre Kabul Politikaları
Her ne kadar ÜAK genel kurallar koysada, bireysel üniversiteler kendi atama politikalarını belirleyebilir:
| Üniversite Türü | SCIE/SSCI Şartı | Scopus Kabul Ediliyor mu? |
|---|---|---|
| Tier-1 Üniversiteler (Boğaziçi, Sabancı, ITU, METU vb.) | Kesinlikle gerekli | Tamamlayıcı olarak evet |
| Orta Seviye Üniversiteler | Gerekli (ÜAK şartı) | Kabul ediliyor |
| Yeni Üniversiteler ve Daha Az Seçici Kurumlar | Gerekli (ÜAK şartı) | Kesinlikle kabul ediliyor |
TÜBİTAK UBYT (Üstün Başarılı Yerli Araştırmacılar Tabı) ve Veri Tabanları
TÜBİTAK tarafından finansman alan araştırmacılar, özellikle UBYT başvurusu yaparken, Web of Science (SCIE/SSCI) dergilerinde yayın yapması büyük avantaj sağlar. Scopus, UBYT için daha düşük puan kazandırabilir.
Hem WoS Hem Scopus’ta Taranan Dergiler: En Değerlisi
Bazı dergiler, hem Web of Science hem de Scopus tarafından taranan dergilerdir. Bu tür dergiler en değerlisi olarak kabul edilir:
Hem WoS Hem Scopus’ta Taranan Dergilerin Avantajları:
- Impact Factor’ü vardır (Web of Science tarafından hesaplanır)
- CiteScore’u da vardır (Scopus tarafından hesaplanır)
- Hem ÜAK hem TÜBİTAK tarafından tam puan kabul edilir
- Uluslararası sıralamalarda daha çok ağırlık taşır
- Atıf potansiyeli daha yüksektir
Alan-Bazında Karar Verme Rehberi
Fen ve Mühendislik Bilimleri
Bu alanlarda Web of Science (SCIE) kesinlikle tercih edilmelidir. Scopus, tamamlayıcı olabilir.
- Strateji: SCIE’ye odaklanın; Scopus makalesi ek katkı
- Hedef: 3-4 SCIE Q1-Q2 makale doçentlik başvurusu için yeterli
Tıp Bilimleri
Tıp alanında SCIE tarafından taranan yüksek impact factor dergiler, başlıca hedeftir.
- Strateji: Tıbbi SCIE dergilerine odaklanın (lancet, NEJM gibi prestijli dergiler)
- Hedef: 5-8 SCIE Q1 makale, doçentlik ve sonrası profesörlük için
Sosyal Bilimler
Sosyal bilimlerde SSCI dergiler, ancak bazı alanlarda Scopus da kabul edilebilir.
- Strateji: SSCI’ye odaklanın; güçlü Scopus dergileri tamamlayıcı
- Hedef: 3-4 SSCI Q1-Q2 makale doçentlik için yeterli
Scopus vs Web of Science: Karar Verme Kriterleri
| Sorunuz | Web of Science Tercih Edin | Scopus’u da Kullanın |
|---|---|---|
| Doçentlik başvurusu mı yapacaksınız? | Evet, zorunluluk | Tamamlayıcı olarak |
| Tier-1 üniversitede misiniz? | Evet, tercih ediliyor | Evet, ikinci hedef |
| Kariyer başında mısınız? | Evet, temel tercih | Evet, hız içinde |
| TÜBİTAK desteği alacak mısınız? | Evet, kesinlikle | Ek katkı |
Scopus mu Web of Science mi? Stratejik Danışmanlık Alın
Kendi alanınıza uygun veri tabanı seçimi, akademik kariyer planlamasının başlangıcıdır. İletişime geçin ve yayın destek hizmetlerimizle hedeflerinize ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Sadece Scopus dergisinde 10 makale yayın yapsam, doçentliğe yükselebilir miyim?
Hayır. ÜAK kurallarına göre doçentlik başvurusu yapmak için minimum 3 SCIE/SSCI makalesi gereklidir. Yalnızca Scopus makaleleriyle başvuru yapamazsınız. Ancak bu 3 SCIE’nin yanında 10 Scopus makalesi ekstra puan kazandırabilir.
Eğer bir dergi hem WoS hem Scopus’ta taranan dergiyse, iki kez puan alır mıyım?
Hayır. Bir makale hem WoS hem Scopus’ta taranan bir dergide yayınlanmışsa, bu makale SCIE/SSCI kategorisinde puanlandırılır ve yalnızca bir kez puan hesaplanır. Scopus puanı kullanılmaz.
Scopus’ta taranan ancak WoS’ta taranan olmayan dergiler, ne kadar puan verirler?
ÜAK kurallarına göre, Scopus’ta taranan ancak SCIE/SSCI’de taranan olmayan makaleler 10 puan (başlıca yazar) kazandırırlar. Ancak minimum 3 SCIE/SSCI gereksinimi için sayılmazlar.
Kaynaklar
- Doçentlik Hazırlığı – Editverse
- Makale Yazım Rehberi – Editverse
- Makale Düzenleme Hizmetleri – Editverse
- İstatistik Analizi Hizmetleri – Editverse
- Web of Science Resmi Sayfası
- Scopus Resmi Sayfası
Bir yanıt yazın