TR Dizin mi, Scopus mu, SCI mi? Türk akademisyenlerin en çok sorduğu sorulardan biri budur. 2025-2026 ÜAK doçentlik kriterleriyle birlikte bu sorunun yanıtı daha da kritik hale geldi. Bu rehberde, hangi indeksin doçentlik için kaç puan getirdiğini, TR Dizin’in zorunluluğunu ve doğru yayın stratejisini açıklıyoruz.
📋 Kısa Karşılaştırma
- SCI/SCIE Q1: Başlıca yazar = 40 puan — en yüksek ÜAK puanı
- Scopus (Scimago Q1): Başlıca yazar = ~15-20 puan (alan ve kategori bağımlı)
- TR Dizin: Başlıca yazar = 5 puan — zorunlu kriter (minimum 1 makale)
- Doçentlik minimum: 100 puan, doktora sonrası 90 puan, 3 SCIE/SSCI başlıca yazar makalesi
2025-2026 ÜAK Doçentlik Kriterleri: Temel Değişiklikler
ÜAK (Üniversitelerarası Kurul) 2025-2026 yılı için doçentlik başvuru kriterlerini güncelledi. Önceki dönemle kıyaslandığında en önemli üç değişiklik şunlardır:
- TR Dizin zorunlu hale getirildi: Doçentlik başvurusunda en az 1 TR Dizin makalesi artık zorunludur. Bu değişiklik, ulusal yayıncılığı desteklemek amacıyla yapıldı.
- Quartile (çeyrek) sistemi benimsendi: SCIE/SSCI dergiler artık Q1-Q4 puan sistemiyle değerlendiriliyor; genel çerçevede Q1 başlıca yazar için üst sınır 40 puan, Q4 için 15 puan civarındadır. Tam puan değerleri temel alana göre değişebilir; başvurunuz öncesi ÜAK’ın güncel tablosunu kontrol edin.
- Doktora sonrası 90 puan şartı: Doktoradan sonraki sürede en az 90 puan toplanması gerekiyor.
İndeks Bazında Puan Karşılaştırması
| İndeks / Kategori | Başlıca Yazar | Diğer Yazar | Zorunlu mu? |
|---|---|---|---|
| SCIE/SSCI/AHCI — Q1 | 40 puan | 20 puan | ✓ (min. 3 SCIE/SSCI) |
| SCIE/SSCI/AHCI — Q2 | 30 puan | 15 puan | ✓ (min. 3 SCIE/SSCI) |
| SCIE/SSCI/AHCI — Q3 | 20 puan | 10 puan | ✓ (min. 3 SCIE/SSCI) |
| SCIE/SSCI/AHCI — Q4 | 15 puan | 7 puan | ✓ (min. 3 SCIE/SSCI) |
| Scopus / ESCI | 10 puan | 5 puan | Hayır |
| TR Dizin | 5 puan | 2.5 puan | Evet (min. 1) |
TR Dizin Neden Zorunlu Hale Getirildi?
ÜAK’ın TR Dizin zorunluluğunu getirmesinin arkasındaki temel gerekçe, Türkiye’deki ulusal akademik dergi ekosistemini güçlendirme ve Türk araştırmacıların yerli bilim üretimine katkısını artırma hedefidir. Ancak bu durum bazı önemli sorular doğurmaktadır:
- TR Dizin kalite kontrolü: TR Dizin kapsamındaki dergiler ULAKBİM tarafından periyodik olarak denetlenir. Ancak tüm TR Dizin dergileri eşit kalitede değildir; hakemli ve uluslararası standartlarda editöryal süreçlere sahip dergiler tercih edilmelidir.
- Alan uyumu: Bazı alanlarda (örn. nadir mühendislik dalları) TR Dizin’de yeterli dergi bulunmayabilir. Bu durumda alan uzmanı danışmanlığı önem kazanır.
- Süre planlaması: TR Dizin dergileri ortalama 3-12 ay değerlendirme süresi gerektirir; doçentlik planlamasında bu süre dikkate alınmalıdır.
Scopus: Doçentlik İçin Yeterli mi?
Scopus, dünyada en kapsamlı ikinci akademik veri tabanıdır; WoS’a kıyasla daha fazla dergiyi kapsar. Ancak 2025-2026 ÜAK kriterlerine göre:
⚠️ Kritik Bilgi
Yalnızca Scopus kapsamındaki (WoS’ta olmayan) bir dergi, SCIE/SSCI zorunluluğunu karşılamaz. Doçentlik için gereken minimum 3 SCIE/SSCI başlıca yazar makalesi, mutlaka Web of Science SCIE veya SSCI kapsamındaki dergilerden gelmek zorundadır. Scopus puanı (10 puan başlıca yazar) yalnızca toplam puan hesabına katkı sağlar.
Scimago Q1 ile JCR Q1 Arasındaki Fark
Önemli bir karışıklık kaynağı olan bu konuyu netleştirelim:
- JCR Q1: Journal Citation Reports (Clarivate) tarafından belirlenir; SCIE/SSCI kapsamındaki dergiler için geçerlidir. ÜAK’ın puan tablosunda kullanılan Q1-Q4 sınıflandırması budur.
- Scimago Q1: Scopus veri tabanına dayalı SJR (SCImago Journal Rank) metriki kullanılır. ÜAK puanlamasında doğrudan bu Q1 tanımı geçerli değildir.
Kısaca: Bir dergi hem Scopus Q1 hem SCIE Q1 olabilir. Ancak yalnızca Scopus Q1 olan bir dergi, ÜAK puanlamasında “Q1 SCIE” sayılmaz.
Hangi İndeks, Ne Zaman Öncelikli?
SCIE/SSCI’yi Önceliklendirin — Eğer:
- Doçentlik başvurusuna 1-3 yıl kaldıysa (min. 3 makale tamamlanmalı)
- Q1-Q2 dergiler hedeflenerek yüksek puan birikimine ihtiyaç varsa
- TÜBİTAK UBYT teşvikinden yararlanmak istiyorsanız
TR Dizin’i Ekleyin — Çünkü:
- Zorunlu kriter olarak en az 1 makale mutlaka gerekli
- Daha hızlı değerlendirme süreci sunabilir (bazı dergiler)
- Türkçe ya da Türk araştırmacıların ortak çalışma ağlarına katkı
Scopus’u Puan Tamamlamak İçin Kullanın — Şöyle ki:
- SCIE/SSCI zorunluluğunu karşıladıktan sonra toplam puanı artırmak için
- Değerlendirme süreci daha hızlı olan Scopus dergileri süreci hızlandırabilir
- Bazı alanlarda (sosyal bilimler, sanat) SSCI’ya alternatif kaliteli Scopus dergileri mevcuttur
Alan Bazında Doçentlik Yayın Stratejisi
Tıp / Sağlık Bilimleri
SCIE Q1-Q2 hedefi ön planda tutulmalıdır. Klinik araştırma, olgu sunumu ve derleme makaleleri planlanmalıdır. TR Dizin için Türkiye Klinikleri, Türk Biyokimya Dergisi gibi hakemli dergiler uygundur. İstatistiksel analiz kalitesi bu alanda belirleyicidir.
Mühendislik / Fen Bilimleri
IEEE Transactions, Elsevier ve Springer SCIE kapsamlı dergileri hedefleyin. TR Dizin’de mühendislik alanında sayısı sınırlı olsa da Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi gibi seçenekler mevcuttur.
Sosyal Bilimler / Eğitim
SSCI kapsamı öncelikli; Scopus dergiler puan tamamlamak için kullanılabilir. TR Dizin’de Eğitim ve Bilim, Hacettepe Eğitim Dergisi gibi dergiler mevcuttur ve alanda prestijlidir.
Doçentlik Başvurusu Öncesi Yayın Planlaması
Doçentlik başvurusunda başarı için stratejik doçentlik planlaması kritiktir. Genel yaklaşım şu şekilde olmalıdır:
- 3-5 yıl öncesi: 2-3 SCIE/SSCI Q2-Q1 makale ve 1 TR Dizin makalesi hedefleyin
- 1-2 yıl öncesi: Eksik puanları Scopus makaleler ve kitap bölümleriyle tamamlayın
- Başvuru öncesi: Tüm yayınların WoS’ta indekslendiğini ve DOI’larının aktif olduğunu doğrulayın
Doçentlik Yayın Stratejinizi Planlayalım
Hangi indeks, hangi dergi, ne zaman? Editverse akademik danışmanları, mevcut yayın profilinizi değerlendirerek doçentlik hedeflerinize en hızlı yolu planlar.
Sık Sorulan Sorular
TR Dizin’deki bir makale aynı zamanda Scopus’ta da taranıyorsa kaç puan alır?
ÜAK puanlamasında her makale yalnızca bir kez, en yüksek kategoriden değerlendirilir. Hem TR Dizin hem Scopus kapsamındaki bir dergi, Scopus puanı (10 puan başlıca yazar) üzerinden sayılır; iki kez puan verilmez.
ESCI kapsamındaki bir dergi SCIE zorunluluğunu karşılar mı?
Hayır. ESCI (Emerging Sources Citation Index), WoS bünyesinde ayrı bir kategoridir ve doçentlik için gereken minimum 3 SCIE/SSCI makalesi şartını karşılamaz. ESCI dergiler Scopus ile eşdeğer puanda (10 puan başlıca yazar) değerlendirilir.
Doçentlik başvurusunda kaç TR Dizin makalesi gerekli?
2025-2026 ÜAK kriterlerine göre minimum 1 TR Dizin makalesi zorunludur. Bu zorunluluğun üzerinde TR Dizin makaleleri puan ekler (5 puan başlıca yazar) ancak toplam puan üst sınırına katkıları sınırlıdır. Strateji olarak, zorunlu 1 TR Dizin makalesini tamamladıktan sonra ek puanı SCIE/SSCI makalelerle biriktirmek daha verimlidir.
Sonuç
2026 yılı doçentlik stratejisinde SCIE/SSCI öncelikli, TR Dizin zorunlu, Scopus tamamlayıcı yaklaşımı en verimli yoldur. Yayın portföyünüzü bu çerçevede planlamak, hem ÜAK kriterlerini eksiksiz karşılamanızı hem de akademik kariyerinizi en hızlı biçimde ilerletmenizi sağlar. Kişiselleştirilmiş doçentlik yayın planı için Editverse danışmanlık hizmetinden yararlanabilirsiniz.
Kaynaklar
- Üniversitelerarası Kurul. (2025). Doçentlik Başvuru ve Atama Yönetmeliği 2025-2026. uak.gov.tr
- ULAKBİM. (2025). TR Dizin Kapsam ve Değerlendirme Kriterleri. ulakbim.gov.tr
- Clarivate Analytics. (2024). Journal Citation Reports 2024 — Quartile Rankings. clarivate.com
Bir yanıt yazın