Genişletilmiş Özet Nasıl Yazılır? Dergi Kuralları ve Şablon

Bu rehber, Türkçe makaleler için istenen İngilizce genişletilmiş özetin (extended abstract) ne olduğunu, dergilerin gerçek yazım kurallarında neler istendiğini ve 500 ile 800 kelime arasında, makaleyi okumayan bir okura bile çalışmanızı eksiksiz anlatan bir metnin bölüm bölüm nasıl yazılacağını anlatır.

Türkçe bir makaleyi DergiPark’taki bazı dergilere gönderdiğinizde, yazım kurallarında Türkçe makaleler için İngilizce genişletilmiş özet (extended abstract) istendiğini görebilirsiniz. Bu bölüm çoğu yazar için makalenin en son ve en aceleyle yazılan kısmıdır; Türkçe özet çevrilir, birkaç cümle eklenir ve dosya gönderilir. Oysa genişletilmiş özet, Türkçe bilmeyen uluslararası okurun çalışmanızla kuracağı temasın önemli bir parçası olabilir. Bu yazıda genişletilmiş özet nasıl yazılır sorusunu, dört Türk dergisinin yürürlükteki yazım kuralları üzerinden ve yayımlanmış araştırmalara dayanarak yanıtlıyoruz.

Genişletilmiş Özet Nedir, Normal Özden Farkı Nedir?

Normal öz, makalenin başında yer alan kısa bir özettir; örneğin KTÜ İletişim Araştırmaları Dergisi’nde 150–250 kelimedir². TR Dizin kriterlerine göre dergideki makalelerde makale dilinde öz ve anahtar kelimeler bulunmalı, öz için kelime sınırı verilmeli ve bu sınıra uyulmalıdır. TR Dizin ayrıca makalelerin ulusal ve uluslararası etkisini artırmak için başlık, öz ve anahtar kelimelerin yayın dili dışında bir dilde de yayımlanmasını tavsiye eder¹.

Genişletilmiş özet bu tavsiyenin daha kapsamlı bir uygulamasıdır. Makalenin dili Türkçe olduğunda, çalışmanın tamamını yansıtan ve normal özden birkaç kat uzun bir İngilizce metin istenir. İstanbul Galata Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nin yazım kuralları bu bölümün amacını açıkça ifade eder: Genişletilmiş özetler akademik çalışmaların uluslararası alanda atıf alabilme kapasitesini artırdığı için tüm çalışmayı yansıtacak şekilde tasarlanmalıdır⁵.

Dergiler Ne İstiyor? Dört Gerçek Örnek

İncelediğimiz dört derginin kuralları ortak bir standart olmadığını gösterir; her dergi kendi kurallarını belirler. DergiPark’ta yayımlanan bu dört derginin Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki yazım kuralları çeşitliliği iyi gösterir:

• KTÜ İletişim Araştırmaları Dergisi: Genişletilmiş özet 600–800 kelime olmalı; araştırmanın amaç, problem, yöntem, bulgular ve sonuç bilgilerini kapsamalı ve altında 3–5 İngilizce anahtar kelime bulunmalıdır. Kaynakçadan hemen önce yer alır ve yalnızca Türkçe makalelerde zorunludur. Aynı dergide normal öz 150–250 kelimedir ve kaynakça ile genişletilmiş özet dahil tüm metin en çok 9.000 kelime olabilir².
• Erciyes Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Dergisi: Makaleler en az 750 kelimelik İngilizce genişletilmiş özet içermelidir. Özet kaynakçadan sonra yeni bir sayfada başlar; tablo, şekil, denklem ve anahtar kelime içermemelidir. Research Problem, Research Questions, Literature Review, Methodology ve Results and Conclusions başlıklarını içermelidir³.
• Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi: Tüm Türkçe makaleler İngilizce genişletilmiş özet içermelidir ve makaleler bu özetle birlikte yayımlanır. Özet 500–750 kelime olmalı; çalışmanın amacını, problemini, yöntemini, bulgularını ve sonuçlarını açıkça vermelidir⁴.
• İstanbul Galata Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: Genişletilmiş özetin dili İngilizcedir; kuramsal çerçeve, amaç, önem, yöntem, bulgular, sonuçlar ve önerileri kapsamalıdır. İngilizce özetin hemen altında, giriş bölümünün üzerinde, yeni bir sayfada ve 9 punto Times New Roman ile verilir⁵.

Bu dört örnekten çıkan ilk ders şudur: Yazmaya başlamadan önce hedef derginin kurallarını okuyun. Kelime aralığı, başlık yapısı, anahtar kelime, tablo ve şekil kullanımı ile özetin makaledeki yeri dergiden dergiye değişir^2,3,4,5. Bir dergi için hazırlanmış özeti başka bir dergiye aynen göndermek, kurallara uymama riski taşır.

Neden Bu Kadar Önemli?

İngilizce metnin görünürlük üzerindeki etkisi araştırmalarla da desteklenir. Di Bitetti ve Ferreras, beş ülkeden altı doğa bilimleri dergisinde yayımlanan makaleleri karşılaştırmış; dergi, yayın yılı ve makale uzunluğu istatistiksel olarak kontrol edildiğinde İngilizce yayımlanan makalelerin diğer dillerde yayımlananlardan daha fazla atıf aldığını bulmuştur⁶. Genişletilmiş özet, makaleyi Türkçe yayımlarken çalışmanın bir bölümünü bu daha geniş okur kitlesine açmanın yoludur.

Öte yandan İngilizce yazmak, anadili İngilizce olmayan araştırmacılar için gerçek bir yüktür. Amano ve arkadaşlarının çevre bilimleri alanında 908 araştırmacıyla yaptığı ankete göre, yalnızca bir İngilizce makale yayımlamış ve İngilizce yeterliği orta düzeyde olan ülkelerden gelen araştırmacılar, İngilizce bir makaleyi yazmak için anadili İngilizce olanlara göre ortanca değerle %50,6 daha fazla zaman harcamaktadır⁷. Bu nedenle genişletilmiş özete, makalenin son gününe sıkıştırılan bir çeviri işi olarak değil, planlanması gereken ayrı bir yazım görevi olarak bakmak gerekir.

Adım Adım: Genişletilmiş Özet Nasıl Yazılır?

Derginiz belirli başlıklar istemiyorsa bile metni bölümlere ayırarak planlamak işinizi kolaylaştırır. Hartley’in yapılandırılmış özetler üzerine araştırmaları derleyen çalışmasına göre yapılandırılmış özetler geleneksel özetlerden genellikle daha uzundur, ancak daha bilgilendirici ve erişilebilir bulunur; yazarlar ve okurlar da onları daha yararlı olarak değerlendirir⁸. Genişletilmiş özet zaten uzun bir metin olduğu için bu yapı burada daha da işe yarar. Andrade de iyi bir özetin arka plan, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerinin her biri için ayrıntılı ve örnekli öneriler sunar; aynı ilkeler genişletilmiş özete de uygulanabilir⁹.

1. Arka plan ve problem

Konunun neden önemli olduğunu ve literatürdeki boşluğu iki üç cümleyle verin. Türkiye’ye özgü bir bağlam varsa (bir mevzuat, bir uygulama, bir veri kaynağı), yabancı okurun bunu bilmediğini varsayarak kısaca açıklayın. İncelediğimiz dört dergi de problemi veya kavramsal çerçeveyi açıkça ister^2,3,4,5.

2. Amaç ve araştırma soruları

Amacı tek cümleyle yazın; araştırma sorularını veya hipotezleri açıkça listeleyin. Erciyes Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Dergisi gibi bazı dergiler araştırma sorularını ayrı bir başlık olarak ister³.

3. Kuramsal çerçeve ve literatür

Çalışmanın dayandığı temel kuramı ve en önemli birkaç çalışmayı adlandırın. Uzun kaynak listeleri yerine, çalışmanızın literatüre göre nerede durduğunu gösteren birkaç cümle yeterlidir. Erciyes Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Dergisi bu bölümü “Literature Review” başlığıyla ister³.

4. Yöntem

Desen, örneklem (sayı ve seçim yöntemi), veri toplama araçları, analiz yöntemi ve gerekiyorsa etik kurul onayı bilgisi. Okur bu bölümü okuduğunda çalışmanın güvenilirliğini değerlendirebilmelidir. Yöntem, incelediğimiz dört derginin dördünde de istenen içeriklerden biridir^2,3,4,5.

5. Bulgular

En geniş yer bulgulara ayrılmalıdır. Ana bulguları sayısal değerleriyle birlikte, Türkçe metindeki tablolarla birebir tutarlı olacak şekilde verin. Tablo veya şekle atıf yapmanın yasak olduğu dergilerde, önemli sayıları metnin içinde yazın³.

6. Sonuç, katkı ve öneriler

Bulguların ne anlama geldiğini, literatüre katkıyı, sınırlılıkları ve uygulama ya da gelecek araştırmalar için önerileri kısaca belirtin⁵. Bu bölümde makalede bulunmayan yeni bir iddiaya yer vermeyin.

Örnek iskelet

Aşağıdaki iskelet, köşeli parantezlerin kendi çalışmanızın bilgileriyle doldurulması için hazırlanmıştır; gerçek bir çalışmaya ait değildir:

Background: [Topic] is increasingly important in [context]. However, little is
known about [gap] in Türkiye, where [brief context a foreign reader needs].
Aim: This study aimed to examine [aim]. The research questions were: (1) [...];
(2) [...].
Method: A [design] was conducted with [n] [participants] selected by [method]
in [setting, year]. Data were collected using [instrument] and analysed with
[analysis]. Ethics approval was obtained from [committee, date, number].
Findings: [Main finding with numbers]. [Second finding]. [Third finding].
Conclusion: The findings suggest that [interpretation]. This study contributes
to [literature] by [contribution]. [Limitation]. Future research should [...].

Pratik Bir Yazım Süreci

Genişletilmiş özeti en verimli biçimde yazmak için aşağıdaki sırayı öneriyoruz:

1. Türkçe metni tamamlayın. Genişletilmiş özetin tüm çalışmayı yansıtması beklenir⁵; bulgular ve tartışma kesinleşmeden yazılan bir özet, revizyon sırasında iki kez düzeltilmek zorunda kalır.
2. Bir terim listesi çıkarın. Makaledeki temel kavramların İngilizce literatürde kullanılan karşılıklarını, sık atıf yaptığınız İngilizce kaynaklardan kontrol ederek bir listede toplayın. Bu liste abstract ile genişletilmiş özet arasında tutarlılığı da sağlar. İstanbul Galata Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi gibi bazı dergiler, kavramların İngilizce literatürde kullanıldığı biçimde çevrilmesini açıkça ister⁵.
3. Bölüm bölüm, doğrudan İngilizce yazın. Türkçe özeti cümle cümle çevirmek yerine Türkçe metnin her bölümünü okuyup o bölümün özünü İngilizce olarak yazın; bölümler için arka plan, yöntem, bulgular ve sonuç yapısını temel alabilirsiniz^8,9. Doğrudan İngilizce yazmak Editverse’in önerdiği bir çalışma biçimidir; amaç, Türkçe cümle yapısının İngilizceye taşınmasını azaltmaktır.
4. Sayıları karşılaştırın. Genişletilmiş özetteki her sayıyı Türkçe metindeki tablo ve bulgularla tek tek karşılaştırın. Sayısal tutarlılık kontrolü bizim önerimizdir; bazı dergiler ise abstract ile öz arasında madde, kavram ve terim uyumunu ayrıca ister⁵.
5. Kurallara karşı kontrol edin ve dil kontrolü yaptırın. Kelime sayısını, başlıkları ve yerleşimi derginin kurallarıyla karşılaştırın^2,3,4,5. Amano ve arkadaşlarının araştırmasında, anadili İngilizce olmayan araştırmacıların çoğu grupta makalelerinin ortalama %75’i veya daha fazlası için İngilizcelerini başka birine kontrol ettirdiği görülmüştür⁷; genişletilmiş özet için de bu kontrol iyi bir yatırımdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Türkçe özeti yalnızca uzatıp çevirmek. Genişletilmiş özet, bulguların ve tartışmanın özünü de taşımalıdır^2,4,5.
• Makine çevirisini kontrol etmeden kullanmak. Terimlerin İngilizce literatürdeki karşılıklarıyla verilmesi gerekir; İstanbul Galata Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, abstract ile öz arasında kavram ve terim uyumunu ve terimlerin İngilizce literatürde kullanıldığı biçimde çevrilmesini ayrıca ister⁵.
• Makalede olmayan bilgi eklemek ya da Türkçe metinle çelişen sayılar vermek.
• Kelime sınırını aşmak veya altında kalmak. Dergilerin sınırları 500 ile 800 kelime arasında değişebilir; bazıları yalnızca alt sınır koyar^2,3,4.
• Yeri ve biçimi yanlış vermek. Bir dergide kaynakçadan önce, diğerinde kaynakçadan sonra, bir başkasında girişten önce yer alır^2,3,5.
• Yasak öğeler kullanmak: Bazı dergiler genişletilmiş özette tablo, şekil, denklem ve anahtar kelime istemez³.

Göndermeden önce kontrol listesi

• Hedef derginin kelime aralığına, başlıklarına ve yerleşim kuralına uyuldu mu?
• Amaç, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerinin her biri var mı?
• Sayılar ve terimler Türkçe metin ve tablolarla birebir aynı mı?
• Anahtar kelime isteniyor mu, isteniyorsa 3–5 tane mi?
• Metin anadili İngilizce olan bir akademik okur için akıcı ve anlaşılır mı?

Destek

Genişletilmiş özetinizin İngilizce dil ve üslup düzenlemesi ya da Türkçe metinle terim ve sayı tutarlılığının kontrolü için aşağıdaki makale düzenleme paketlerimize göz atabilirsiniz. Düzenlemeyi alanında doktoralı uzmanlar ve deneyimli akademik editörler yapar; içerik ve bilimsel sorumluluk yazara aittir. ICMJE ilkeleri, dil düzenlemesi ve proofreading gibi katkıların tek başına yazarlık gerektirmediğini, ancak bu katkıların teşekkür bölümünde belirtilmesini öngörür¹⁰; aldığınız düzenleme desteğini bu şekilde belirtmenizi öneririz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin. Dergi değerlendirme kriterleri ve tavsiyeler. trdizin.gov.tr/kriterler (Erişim: Ekim 2026)
2. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi. Yazım kuralları. dergipark.org.tr/tr/pub/e-kiad/writing-rules (Erişim: Ekim 2026)
3. Erciyes Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Dergisi. Yazım kuralları. dergipark.org.tr/tr/pub/erusad/writing-rules (Erişim: Ekim 2026)
4. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi. Yazım kuralları. dergipark.org.tr/tr/pub/gsijses/writing-rules (Erişim: Ekim 2026)
5. İstanbul Galata Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Yazım kuralları. dergipark.org.tr/tr/pub/igusb/writing-rules (Erişim: Ekim 2026)
6. Di Bitetti MS, Ferreras JA. Publish (in English) or perish: the effect on citation rate of using languages other than English in scientific publications. Ambio. 2017;46(1):121-7. doi.org/10.1007/s13280-016-0820-7
7. Amano T, Ramírez-Castañeda V, Berdejo-Espinola V, et al. The manifold costs of being a non-native English speaker in science. PLoS Biol. 2023;21(7):e3002184. doi.org/10.1371/journal.pbio.3002184
8. Hartley J. Current findings from research on structured abstracts. J Med Libr Assoc. 2004;92(3):368-71. PMID: 15243644
9. Andrade C. How to write a good abstract for a scientific paper or conference presentation. Indian J Psychiatry. 2011;53(2):172-5. doi.org/10.4103/0019-5545.82558
10. International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE). Recommendations: Defining the role of authors and contributors. icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors (Erişim: Ekim 2026)

İlgili Yazılar

• SCI Makale Özeti Nasıl Yazılır: Türk Araştırmacıların Yaptığı 5 Yaygın Hata
• Makale Proofreading: Kapsamı, Sınırları ve Fiyatı Belirleyenler
• SCI Dergiler İçin İngilizce Makale Düzenleme: Türk Makaleleri Neden Desk Reject Oluyor?