TÜBİTAK 1001 Yazım Kuralları: Format, Sayfa Sınırı ve Kaynaklar

Bu rehber, TÜBİTAK 1001 başvuru formunun resmî biçim kurallarını, bölüm bazındaki yazım beklentilerini ve EK-1 Kaynaklar dosyasının nasıl hazırlanacağını yalnızca TÜBİTAK belgelerine ve yayımlanmış araştırmalara dayanarak, gerçek kaynak örnekleriyle açıklar.

TÜBİTAK ARDEB 1001 programı, yeni bilgi üretmeyi, bilimsel yorum yapmayı veya teknolojik bir problemi çözmeyi amaçlayan projeleri en fazla 36 ay süreyle desteklemektedir¹. Panel önünde güçlü bir bilimsel fikrin karşılığını alabilmesi için önce ön incelemeden geçmesi gerekir; bu aşamada ise içerikten önce biçim kontrol edilir. Bu yazıda TÜBİTAK 1001 yazım kuralları başlığı altında toplanan resmî gereklilikleri, form şablonundaki açıklamaları ve kaynak gösterme biçimini adım adım ele alıyoruz. Aktardığımız her kural TÜBİTAK’ın programa ait web sayfasındaki güncel belgelerden alınmıştır (Erişim: Ekim 2026). Form şablonları dönem dönem güncellenebildiği için başvurmadan önce programın sayfasındaki son sürümü indirmenizi öneririz².

Başvuru Formunun Resmî Biçim Kuralları

1001 Proje Başvuru Formu’nun ilk paragrafı, biçimle ilgili temel kuralları açıkça sıralar: Form Arial 9 yazı tipinde, her konu başlığının altındaki açıklamalar dikkate alınarak hazırlanmalı ve ekler hariç toplam 25 sayfayı geçmemelidir³. Aynı paragrafa göre proje içeriğinin, dosya depolama veya paylaşım sistemlerine ya da web sayfalarına bağlantı verilerek form dışında paylaşılması hâlinde proje bilimsel değerlendirmeye alınmadan iade edilir. Form, değişiklikleri izle modunda bırakılmamalı, yorum içermemeli; formun içeriği ayrı bir ek dosyada paylaşılmamalı ve nihai hâli tek bir dosya olarak sisteme yüklenmelidir³. Programın web sayfası ayrıca mevcut form biçiminde herhangi bir değişiklik yapılmamasını ve sisteme yüklenecek her dosyanın 20 MB’ı aşmamasını şart koşar; bu şartları sağlamayan öneriler değerlendirmeye alınmadan iade edilir¹.

“Başvurudan Önce Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar” belgesi bu kuralları tamamlar. Başvuru Formu ile ekleri olan “EK-1 Kaynaklar” ve “EK-2 Bütçe ve Gerekçesi” formları programın web sayfasından indirilmeli, güncel formlar kullanılmalı ve tüm maddeler eksiksiz doldurulmalıdır. Form, İngilizce özet ve kaynak olarak verilen uluslararası yayınlar dışında Türkçe doldurulur; 25 sayfalık sınıra EK-1 ve EK-2 dâhil değildir². Yabancı uyruklu araştırmacılar formu İngilizce doldurabilir, ancak bu durumda izleme sürecindeki gelişme ve sonuç raporlarının dili de başvuru formuyla aynı olmalıdır². Başvuru, e-imza ile Proje Başvuru Sistemi (PBS) üzerinden yapılır ve sistem son başvuru tarihinden yaklaşık 45 gün önce açılır².

ARDEB’in 2025 tarihli 1001 Başvuru Rehberi, açık bilim ilkeleriyle uyumlu bir “Veri Yönetim Planı”nın hazırlanıp sistemdeki ilgili alana yüklenmesini ister. İsteğe bağlı “Proje Öneri Videosu” ise 5 dakikayı ve 100 MB’ı aşmamalıdır⁴.

Bölüm Bölüm Yazım Beklentileri ve Değerlendirme Ağırlıkları

Form şablonu yalnızca boş başlıklardan oluşmaz; her başlığın altında panelin ne arayacağını tarif eden açıklamalar vardır. Biçim kurallarına uymanın en güvenli yolu bu açıklamaları bir kontrol listesi gibi okumaktır³.

Özet

Türkçe ve İngilizce özetlerin projenin (a) özgün değerini, (b) yöntemini, (c) yönetimini ve (d) yaygın etkisini ana hatlarıyla kapsaması beklenir. Her özet 600 kelimeyle sınırlıdır ve formda bu bölümün en son yazılması önerilir³.

1. Özgün Değer

Bölüm 1.1’de konunun kapsamı ve önemi nitel ve/veya nicel verilerle desteklenerek, literatürün eleştirel bir değerlendirmesiyle açıklanır; projenin literatürdeki hangi eksikliği nasıl gidereceği ve kavramsal, kuramsal veya metodolojik olarak hangi özgün katkıyı sunacağı gösterilir. Bu bölümün açıklaması, kaynakların TÜBİTAK’ın bibliyografik açıklamalarına uygun olarak EK-1’de verileceğini de hatırlatır. Bölüm 1.2’de araştırma sorusu ve/veya hipotez, 1.3’te ise açık, ölçülebilir, gerçekçi ve proje süresince ulaşılabilir amaç ve hedefler yazılır³.

2. Yöntem

Yöntem ve araştırma teknikleri, veri toplama araçları ile analiz yöntemleri dâhil, ilgili literatüre atıf yapılarak ve tercih gerekçeleriyle ayrıntılı biçimde anlatılmalıdır. Şablon; araştırma tasarımının, bağımlı ve bağımsız değişkenlerin ve istatistiksel yöntemlerin bu bölümde yer almasını şart koşar. Ön çalışma yapıldıysa bilgi verilmesi beklenir; tasarımı gösteren bir akış şeması da eklenebilir³.

3. Proje Yönetimi

İş-Zaman Çizelgesi’nde iş paketlerinin (İP) hangi zaman aralıklarında yürütüleceği gösterilir. Şablona göre literatür taraması, gelişme ve sonuç raporu hazırlama, proje sonuçlarının paylaşımı, makale yazımı ve malzeme alımı iş paketi olarak sunulmamalıdır. Çizelgedeki İP katkı sütununa 0–100 arası değerler verilir ve sütun toplamı 100 olmalıdır. Her İP için hedef, görev alacak kişiler, ölçülebilir ve izlenebilir bir başarı ölçütü, ara çıktılar ile varsa riskler ve B planı ayrı bir tabloda yazılır³. Bölüm 3.2’de ise projede kullanılacak altyapı ve ekipman, bulunduğu kurum ve kullanım amacıyla listelenir³.

4. Yaygın Etki

Öngörülen çıktılar bilimsel/akademik, ekonomik/ticari/sosyal ve araştırmacı yetiştirmeye yönelik kategorilerde, her biri için öngörülen zaman aralığıyla (ör. 0–12 ay, 12–18 ay, proje sonrası) verilir. Öngörülen etkiler bölümünde katkıların On İkinci Kalkınma Planı başta olmak üzere üst politika belgeleriyle ilişkisinin kurulmasında fayda görüldüğü belirtilir. Bölüm 4.3 ise hedef kitle, hedefler, kullanılacak araçlar ve zamanlamadan oluşan bir yayılım ve bilim iletişimi planı ister³. “Belirtmek İstediğiniz Diğer Konular” başlığına yalnızca değerlendirmeye katkı sağlayabilecek bilgi veya veri eklenebilir³.

Panel bu bölümleri nasıl puanlıyor?

1001 Proje Önerisi Bilimsel Değerlendirme Formu, önerilerin dört kriterle değerlendirildiğini belirtir: Özgün Değer (%35), Yöntem (%25), Proje Yönetimi (%20) ve Yaygın Etki (%20). Panel, bir moderatör yönetiminde genellikle 5–9 uzmandan oluşur ve her kriter 1–6 arası bir ölçekle puanlanır: 6–5 “iyi”, 4–3 “geliştirilebilir”, 2–1 “yetersiz” düzeyine karşılık gelir⁶. Formdaki dört ana bölümün bu dört kriterle birebir örtüştüğüne dikkat edin.

Hakem değerlendirmesinin kendisi de belirsizlik içerir. Pier ve arkadaşlarının PNAS’ta yayımlanan çalışmasında 43 hakemin aynı 25 NIH başvurusundan oluşan gruba verdiği puanlar ve yazılı eleştiriler incelenmiş; hakemler arasında başvuruların niteliği konusunda ne nitel ne de nicel değerlendirmelerde uyum bulunmuştur⁷. Bu bulgu ABD’ye ait olsa da önemli bir uyarı taşır: Panelistin aradığı bilgiyi form şablonundaki başlık altında, açık ve kontrol edilebilir biçimde bulabilmesi, yazarın doğrudan kontrol edebildiği birkaç unsurdan biridir.

EK-1 Kaynaklar: TÜBİTAK’ın Bibliyografik Kuralları

EK-1 şablonu tek paragraftan oluşur ama üç bağlayıcı kural içerir: Kaynak listesi TÜBİTAK’ın “Bibliyografik Verilerin Düzenlenmesi” sayfasındaki açıklamalara uygun verilmeli, bu kaynaklara metin içinde atıf yapılmalı ve DOI numarası bulunan kaynaklarda DOI’nin kaynağın sonuna eklenmesi zorunludur⁵. “Başvurudan Önce” belgesi de kaynak listesinin metinle ilişkilendirilmesini ve önerideki tüm atıfların kaynakçada yer almasını ister². Başvuru Rehberi ayrıca literatür listesinin güncel olmasını bekler⁴.

TÜBİTAK’ın bibliyografik açıklamalar sayfası 27 Kasım 2012 tarihlidir ve DOI zorunluluğunu sayfanın başında tırnak içinde yineler. Sayfaya göre kaynaklar yazar soyadına göre alfabetik sırayla yazılır ve metin içinde yazar-yıl sistemi kullanılır⁸:

• Tek yazar: Öztürk (1990)
• İki yazar: Öztürk ve Demir (2008)
• Üç ve daha çok yazar: Öztürk vd. (2000)
• Aynı yazarın aynı yıldaki eserleri: Öztürk (2000a, 2000b, 2004)
• Parantez içinde birden çok kaynak: (Öztürk vd., 2000; Demir, 2012)

Kaynak türlerine göre kalıplar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablodaki noktalama işaretleri sayfadaki kalıplardan aynen aktarılmıştır⁸.

Bu yazar-yıl düzeni, makalelerde sık kullanılan numaralı sistemlerden (ör. Vancouver) farklıdır. Makalenizdeki kaynakçayı doğrudan EK-1’e kopyalamak yerine, listeyi alfabetik sıraya ve metin içi atıfları yazar-yıl biçimine dönüştürmeniz gerekir⁸.

Gerçek Örneklerle EK-1 Biçimlendirmesi

Örnek 1: TÜBİTAK’ın kendi örneğine DOI eklemek

TÜBİTAK’ın bibliyografik sayfası süreli yayın örneği olarak şu kaydı verir: Huth, E. J. 1986. “Guidelines on authorship of medical papers”, Annals of Internal Medicine, 104, 269-274.⁸ Bu makalenin CrossRef ve PubMed kayıtlarına göre sayı numarası 2’dir ve bir DOI’si vardır⁹. EK-1 şablonu DOI’si olan kaynaklarda DOI’yi zorunlu tuttuğu için⁵ aynı kaydı başvurunuzda şu biçimde yazmanız gerekir:

Huth, E. J. 1986. “Guidelines on authorship of medical papers”, Annals of Internal Medicine, 104 (2), 269-274. https://doi.org/10.7326/0003-4819-104-2-269

Metin içinde bu kaynağa “Huth (1986)” ya da parantez içinde “(Huth, 1986)” biçiminde atıf yapılır⁸.

Örnek 2: Çok yazarlı bir makale

Yukarıda andığımız PNAS makalesinin sekiz yazarı vardır⁷. Metin içi atıf kuralı açıktır: Üç ve daha çok yazarlı eserlerde birinci yazarın soyadından sonra “vd.” yazılır, yani “Pier vd. (2018)”⁸. TÜBİTAK sayfasında kaynakçadaki yazar sayısını kısaltmaya ilişkin bir kural bulunmadığından aşağıdaki örnekte tüm yazarlar yazılmıştır:

Pier, E. L., Brauer, M., Filut, A., Kaatz, A., Raclaw, J., Nathan, M. J., Ford, C. E., Carnes, M. 2018. “Low agreement among reviewers evaluating the same NIH grant applications”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 115 (12), 2952-2957. https://doi.org/10.1073/pnas.1714379115

Örnek 3: Parantez içinde iki kaynak

Bir cümleyi iki kaynakla desteklerken kaynaklar noktalı virgülle ayrılır ve iki yazarlı eserlerde “ve” bağlacı kullanılır⁸. Örneğin: “Tıp literatüründe alıntı hatalarının sık görüldüğü gösterilmiştir (Jergas ve Baethge, 2015; Baethge ve Jergas, 2025).” Bu iki çalışmanın ayrıntıları bir sonraki bölümde yer almaktadır.

Kaynak Doğruluğu Neden Önemli? Yayımlanmış Kanıtlar

Kaynak hataları sanıldığından yaygındır ve Türkiye’den de veri vardır. Cakir ve arkadaşları, dört Türk ortopedi ve travmatoloji dergisinde 1995–1999 arasında atıf yapılan 18.193 kaynaktan rastgele seçilen 182’sini birincil kaynaklarla karşılaştırmış ve 117’sinde (%63) hata bulmuştur; bu hataların yedisi birincil kaynağa ulaşmayı engelleyecek düzeydedir¹⁰.

Kaynağın, yazarın iddiasını gerçekten destekleyip desteklemediğini inceleyen “alıntı hatası” çalışmaları da benzer bir tablo çizer. Jergas ve Baethge’nin 28 çalışmayı birleştiren meta-analizinde toplam alıntı hatası oranı %25,4, ciddi hata oranı %11,9 olarak hesaplanmıştır¹¹. Aynı ekibin 46 çalışma ve yaklaşık 32.000 alıntıyı kapsayan 2025 tarihli güncellemesinde alıntıların %16,9’u hatalı bulunmuş, bunların yaklaşık yarısı (%8,0) ciddi hata olarak sınıflanmış ve yıllar içinde anlamlı bir iyileşme saptanmamıştır¹².

Yapay zekâ araçlarıyla kaynak aramak bu riske yenisini ekler. Walters ve Wilder, ChatGPT-3.5 ve GPT-4 ile hazırlatılan 84 kısa literatür derlemesindeki 636 kaynağı tek tek doğrulamış; GPT-3.5 kaynaklarının %55’inin, GPT-4 kaynaklarının ise %18’inin gerçekte var olmadığını bulmuştur. Gerçek olan kaynakların da sırasıyla %43’ünde ve %24’ünde önemli künye hataları saptanmıştır¹³.

Bu çalışmaların hiçbiri TÜBİTAK başvurularına özgü değildir; ancak EK-1’deki DOI zorunluluğu⁵ ile kaynakların metinle ilişkilendirilmesi kuralı² göz önüne alındığında, her künyenin birincil kaynaktan doğrulanması başvurunun güvenilirliği açısından basit ama etkili bir önlemdir.

Başvuru Öncesi Kontrol: Kanıta Dayalı Öneriler

ARDEB’in Başvuru Rehberi, iade gerekçelerini “Hatırlatma” kutularıyla ayrıca vurgular. Başvuru formunun ve eklerinin istenen formatta olmaması, güncel formun kullanılmaması, formun bazı maddelerinin boş bırakılması; kaynak listesinin güncel olmaması, metinle ilişkilendirilmemesi veya atıf yapılan çalışmalara kaynakçada yer verilmemesi ve projenin daha önce TÜBİTAK’a ya da başka bir kuruluşa sunulmuş bir projeyle benzer içerikte olması en sık görülen 10 iade gerekçesi arasında sayılır. Daha önce reddedilen bir proje yeniden sunulurken Değişiklik Bildirim Formu’nun doldurulmaması veya panel raporundaki eleştirileri yansıtmaması da en sık görülen iade nedenleri arasındadır⁴. Bu bilgiler ışığında son kontrol için şu adımları öneriyoruz:

1. Formu, EK-1’i ve EK-2’yi o dönemin güncel şablonlarından hazırlayın².
2. Metni Arial 9 ile yazın ve ekler hariç 25 sayfa sınırını son dosyada doğrulayın³.
3. Bağlantı vermeyin; tüm içerik formun ilgili bölümünde olsun. Değişiklikleri kabul edin, yorumları silin ve tek dosya yükleyin³.
4. Metindeki her yazar-yıl atfının EK-1’de, EK-1’deki her kaydın da metinde karşılığı olduğunu iki yönlü kontrol edin^2,4,5.
5. DOI’si olan her kayda DOI ekleyin ve künyeyi birincil kaynaktan doğrulayın; yayımlanmış çalışmalarda hatalı künye ve alıntı oranları yüksektir^5,10,12.
6. Yapay zekâ aracından gelen hiçbir kaynağı, veritabanında bulup okumadan EK-1’e eklemeyin¹³.
7. Literatür taramasını, makale yazımını ve malzeme alımını iş paketi olarak göstermeyin; her İP için ölçülebilir bir başarı ölçütü yazın³.
8. Özeti en son yazın; Türkçe ve İngilizce özetin her biri 600 kelimeyi aşmasın ve dört kriteri kapsasın³.
9. EK-2’deki genel bütçe tablosu ile ayrıntılı tablolar ve çevrim içi girilen tutar birbiriyle tutarlı olsun².
10. Yeniden başvuruda Değişiklik Bildirim Formu’nu son ret raporuna göre doldurun⁴.

ARDEB, başvurunun her bölümünü bu açıdan gözden geçirmek için ayrıca bir “Proje Başvuru Kontrol Listesi” yayımlamaktadır (son güncelleme: 10 Şubat 2025). Listenin EK-1 maddesi, kaynakların listelenmesini ve metin içinde bu kaynaklara atıf yapılmasını ayrı bir kontrol noktası olarak sayar¹⁴.

Destek: TÜBİTAK 1001 Başvurunuzu Birlikte Planlayalım

TÜBİTAK 1001 – Temel Paket, proje fikrinizin program uygunluğunu değerlendirmekten iş paketi planlamasına kadar strateji odaklı bir hazırlık sunar. Proje önerisinin yazarı ve sorumlusu yürütücü ile proje ekibidir; desteğimiz açıkça beyan edilebilecek bir danışmanlık ve taslak hazırlama hizmetidir. Hiçbir hizmet destek kararını, panel puanını veya sonucu garanti edemez; başvuru ve e-imza süreci yürütücü tarafından tamamlanır.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK). 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı [program sayfası]. tubitak.gov.tr/…/1001-bilimsel-ve-teknolojik-arastirma-projelerini-destekleme-programi (Erişim: Ekim 2026)
2. TÜBİTAK ARDEB. 1001 Programı: Başvurudan Önce Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar. tubitak.gov.tr/…/1001_basvurudan_once.pdf (Erişim: Ekim 2026)
3. TÜBİTAK ARDEB. 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı Proje Başvuru Formu. tubitak.gov.tr/…/1001_basvuru_formu.doc (Erişim: Ekim 2026)
4. TÜBİTAK ARDEB. 1001 Programı Proje Başvuru Rehberi (2025). tubitak.gov.tr/…/ardeb_1001_basvuru_rehberi.pdf (Erişim: Ekim 2026)
5. TÜBİTAK ARDEB. 1001 Başvuru Formu EK-1: Kaynaklar. tubitak.gov.tr/…/1001_basvuru_formu_ek1_kaynaklar_31.07.2018.doc (Erişim: Ekim 2026)
6. TÜBİTAK ARDEB. 1001 Proje Önerisi Bilimsel Değerlendirme Formu ve Bilgi Notu (Panel Değerlendirmesi). tubitak.gov.tr/…/1001_degerlendirme_formu_panel.doc (Erişim: Ekim 2026)
7. Pier EL, Brauer M, Filut A, Kaatz A, Raclaw J, Nathan MJ, et al. Low agreement among reviewers evaluating the same NIH grant applications. Proc Natl Acad Sci U S A. 2018;115(12):2952-7. doi.org/10.1073/pnas.1714379115; PMID: 29507248
8. TÜBİTAK. Bibliyografik Verilerin Düzenlenmesi. 27 Kasım 2012. tubitak.gov.tr/tr/duyuru/bibliyografik-verilerin-duzenlenmesi (Erişim: Ekim 2026)
9. Huth EJ. Guidelines on authorship of medical papers. Ann Intern Med. 1986;104(2):269-74. doi.org/10.7326/0003-4819-104-2-269; PMID: 3511815
10. Cakir V, Ilhan F, Kiliçoğlu G, Balkan Y, Veziroğlu A, Günal I. [The accuracy of references in Turkish journals in orthopedics and traumatology]. Acta Orthop Traumatol Turc. 2003;37(4):319-22. Türkçe. PMID: 14578654
11. Jergas H, Baethge C. Quotation accuracy in medical journal articles: a systematic review and meta-analysis. PeerJ. 2015;3:e1364. doi.org/10.7717/peerj.1364; PMID: 26528420
12. Baethge C, Jergas H. Systematic review and meta-analysis of quotation inaccuracy in medicine. Res Integr Peer Rev. 2025;10(1):13. doi.org/10.1186/s41073-025-00173-z; PMID: 40696441
13. Walters WH, Wilder EI. Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Sci Rep. 2023;13(1):14045. doi.org/10.1038/s41598-023-41032-5; PMID: 37679503
14. TÜBİTAK ARDEB. 1001 Proje Başvuru Kontrol Listesi (son güncelleme: 10 Şubat 2025). tubitak.gov.tr/…/1001_basvuru_kontrol_listesi_0.pdf (Erişim: Ekim 2026)

İlgili Yazılar

• TÜBİTAK 1001 Başvuru Tarihleri 2026: Dönemler ve Süreç Takvimi
• TÜBİTAK 1001 ve 1002 Farkı: Hangi Program Size Uygun?
• TÜBİTAK 1002 Başvuru Rehberi: Koşullar, Bütçe ve Proje Yapısı